देवाला अर्पण केलेली फुले आता धरतीमातेच्या सेवेत!

**नदी, तलाव आणि विहिरींचे पावित्र्य जपत श्रद्धेचे रूपांतर निसर्गसेवेत; जागतिक पर्यावरण दिनानिमित्त ६ हजार सेंद्रिय खत पाकिटांच्या वितरणाला सुरुवात**

**अकोला, ५ जून :**

एकेकाळी कापूस नगरी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या अकोल्यासमोर आज सर्वात मोठे आव्हान उभे आहे ते म्हणजे वाढते तापमान, घटते भूजलस्तर आणि कमी होत चाललेले हरित क्षेत्र. यावर्षीही अकोल्याने तीव्र उन्हाळ्याचा सामना केला. एप्रिल आणि मे महिन्यात तापमानाने चाळिशी ओलांडली, तर अनेक भागांमध्ये पाणीटंचाईची झळ नागरिकांना सहन करावी लागली. अशा परिस्थितीत पर्यावरण संवर्धन ही केवळ सामाजिक जबाबदारी नसून काळाची गरज बनली आहे.

याच पार्श्वभूमीवर गेल्या **१५ वर्षांपासून** अकोल्यात राबविण्यात येत असलेला **"निर्माल्याचे खतात रूपांतर"** हा उपक्रम पर्यावरण रक्षणाचा एक प्रभावी आणि लोकाभिमुख आदर्श म्हणून पुढे आला आहे. देवाला अर्पण केलेली फुले, हार आणि पूजासाहित्य जलाशयांमध्ये टाकून प्रदूषण वाढविण्याऐवजी त्यापासून सेंद्रिय खत तयार करून पुन्हा निसर्गाच्या सेवेत अर्पण करण्याचा हा अनोखा प्रयोग आहे.

आज **जागतिक पर्यावरण दिनानिमित्त** या उपक्रमांतर्गत तयार करण्यात आलेल्या सुमारे **६ हजार सेंद्रिय खत पाकिटांच्या वितरणाला** प्रारंभ करण्यात आला. यासोबतच डेंग्यू प्रतिबंधासाठी पाईप जाळी वितरण आणि पर्यावरण जनजागृती कार्यक्रमाचेही आयोजन करण्यात आले.

## **श्रद्धेचा सुगंध, पर्यावरणाचे संरक्षण**

भारतीय संस्कृतीत पूजेनंतरचे निर्माल्य हे पवित्र मानले जाते. मात्र वर्षानुवर्षे हेच निर्माल्य नद्या, तलाव, विहिरी आणि इतर जलाशयांमध्ये टाकले जात असल्याने जलप्रदूषण वाढत गेले. जलचर सृष्टीवर परिणाम झाला आणि पाण्याच्या गुणवत्तेवरही विपरीत परिणाम होऊ लागला.

ही समस्या ओळखून **निलेश देव मित्र मंडळ** आणि **अँड. धनश्री देव स्मृती सेवा प्रकल्प** यांनी एक वेगळा मार्ग स्वीकारला. निर्माल्य संकलित करून त्यावर प्रक्रिया केली जाऊ लागली आणि त्याचे सेंद्रिय खत तयार करण्यात आले. आज ही संकल्पना हजारो नागरिकांपर्यंत पोहोचली आहे.

या उपक्रमाचा मुख्य संदेश आहे—

### **"निर्माल्य नदीत नको... खतात रूपांतर करू!"**

## **अकोल्याच्या पर्यावरणासाठी अत्यंत महत्त्वाचा उपक्रम**

अकोला शहर झपाट्याने वाढत आहे. काँक्रीटीकरण वाढत आहे, मोकळ्या जागा कमी होत आहेत आणि झाडांची संख्या घटत आहे. परिणामी उष्णतेचे प्रमाण वर्षागणिक वाढत आहे. तज्ज्ञांच्या मते, शहरात मोठ्या प्रमाणावर वृक्षारोपण, सेंद्रिय शेती आणि हरित क्षेत्र वाढविण्याची आवश्यकता आहे.

निर्माल्यापासून तयार होणारे सेंद्रिय खत याच कामासाठी उपयुक्त ठरत आहे. नागरिकांना मोफत उपलब्ध होणारे हे खत घरातील कुंड्या, बगीचे, वृक्षारोपण आणि शेतीसाठी वापरले जात आहे. त्यामुळे रासायनिक खतांचा वापर कमी होऊन मातीचे आरोग्य सुधारण्यास मदत होत आहे.

## **१५ वर्षांची सातत्यपूर्ण पर्यावरण साधना**

श्रावण महिना, गणेशोत्सव, नवरात्रोत्सव आणि विविध धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर निर्माल्य संकलित केले जाते. त्यानंतर त्यावर शास्त्रोक्त प्रक्रिया करून सेंद्रिय खत तयार केले जाते. विशेष म्हणजे हा उपक्रम गेल्या १५ वर्षांपासून कोणत्याही खंडाशिवाय सातत्याने सुरू आहे.

यावर्षीही हजारो खत पाकिटे तयार करून नागरिकांना वितरित करण्यात येत आहेत. अकोल्याच्या इतिहासात धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक जबाबदारी आणि पर्यावरण संरक्षण यांचा इतका सुंदर संगम क्वचितच पाहायला मिळतो.

## **पर्यावरण दिनी अकोल्यातून समाजाला संदेश**

जागतिक पर्यावरण दिनाच्या निमित्ताने या उपक्रमातून एक महत्त्वाचा संदेश देण्यात आला—

**"आज अकोल्याला सर्वाधिक गरज आहे ती झाडांची, हरित क्षेत्राची आणि पर्यावरण संवर्धनाची. प्रत्येक नागरिकाने पर्यावरण रक्षणासाठी एक पाऊल उचलले तरच भावी पिढ्यांना सुरक्षित आणि निरोगी अकोला देता येईल."**

## **या पर्यावरण चळवळीमागील प्रेरणादायी चेहरे**

या उपक्रमासाठी नगरसेवक **निलेश देव**, **शैलेश देव**, **जयंतराव सरदेशपांडे**, दिलीप देशपांडे,**राजेंद्र गुन्नलवार**, **भास्करराव बैतवार**, **निलेश दूधलम**, **विजय वाघ**, **प्रकाश जोशी**,अजय शास्ती, **राम उमरेकर**, गणेश मैराळ, शाम नेने **नरेंद्र परदेशी**, **अनिल कुकुलवार** आणि **सौ. रश्मी देव** हे गेली अनेक वर्षे सातत्याने कार्यरत आहेत. त्यांच्या निसर्गप्रेम, समर्पण आणि सामाजिक बांधिलकीमुळे हा उपक्रम आज पर्यावरण संरक्षणाच्या क्षेत्रातील एक आदर्श मॉडेल म्हणून ओळखला जात आहे.

"देवाला अर्पण केलेली फुले आता धरतीमातेच्या सेवेत"**

"श्रद्धेतून पर्यावरण, पर्यावरणातून हिरवेगार भविष्य"**

"स्वच्छ अकोला, सुंदर अकोला – हरित अकोल्याकडे वाटचाल"